13 lipca 2010 r. Rada Ministrów przyjęła „Krajową Strategię Rozwoju Regionalnego 2010-2020: Regiony, Miasta, Obszary wiejskie” (KSRR), tj. kompleksowy średniookresowy dokument strategiczny odnoszący się do prowadzenia polityki rozwoju społeczno-gospodarczego kraju w ujęciu wojewódzkim, którego przygotowanie przewiduje Ustawa z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrażaniem funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności (Dz.U. 2008 nr 216 poz. 1370).

Dokument ten określa cele i priorytety rozwoju Polski w wymiarze terytorialnym, zasady i instrumenty polityki regionalnej, nową rolę regionów w ramach polityki regionalnej oraz zarys mechanizmu koordynacji działań podejmowanych przez poszczególne resorty.

Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego wprowadza szereg modyfikacji sposobu planowania i prowadzenia polityki regionalnej w Polsce, a wraz z nimi różnych polityk publicznych mających największy wpływ na osiąganie celów określonych w stosunku do terytoriów. Wiele propozycji dotyczy zarządzania politykami ukierunkowanymi terytorialnie i obejmuje zagadnienia współpracy, koordynacji, efektywności, monitorowania i ewaluacji. KSRR zakłada także dalsze wzmacnianie roli regionów w osiąganiu celów rozwojowych kraju i w związku z tym zawiera propozycje zmian roli samorządów wojewódzkich w tym procesie oraz modyfikacji sposobu udziału w nim innych podmiotów publicznych. Polityka regionalna jest w nim rozumiana szerzej niż dotychczas – jako interwencja publiczna realizująca cele rozwojowe kraju przez działania ukierunkowane terytorialnie, a których głównym poziomem planowania i realizacji pozostaje układ regionalny. Szczegółowe propozycje rozwiązań dotyczą przede wszystkim:

• odejścia od postrzegania polityki regionalnej wyłącznie przez zróżnicowania przestrzenne mierzone na poziomie regionów na rzecz wykorzystania potencjałów endogenicznych terytoriów dla osiągania celów rozwoju kraju – kreowania wzrostu, zatrudnienia i spójności,
• odejścia od podziału na polityki  inter- i intraregionalną, na rzecz jednej, wspólnej polityki (ze wspólnymi celami) określającej cele w odniesieniu do terytorium dla wszystkich podmiotów publicznych, każdy z tych podmiotów realizuje inne zadania zgodnie ze sferą swojej kompetencji, 
• stymulowania konkurencyjności w skali regionalnej, krajowej i międzynarodowej, jak również wspomagania rozprzestrzeniania procesów rozwoju z ośrodków najszybciej rozwijających się na pozostałe obszary kraju,
• większej efektywności działań w ramach polityki regionalnej przez skoncentrowanie  interwencji polityki regionalnej na wybranych obszarach tematycznych i przestrzennych (obszarach strategicznej interwencji),
• wprowadzenia kompleksowego systemu integracji i koordynacji polityk publicznych mających istotny wpływ terytorialny z celami polityki regionalnej określonych dla poszczególnych terytoriów,
• wprowadzenia nowych instrumentów partnerstwa i koordynacji działań ukierunkowanych terytorialnie – kontraktu terytorialnego,   
• racjonalizacji systemu zarządzania i finansowania polityk publicznych, przez określenie najbardziej efektywnego poziomu dostarczania usług publicznych,
• zwiększenia efektywności polityki regionalnej m.in. przez szerokie  zastosowanie zasady warunkowości i mechanizmów konkurencji w dostępie do środków publicznych jako nagrody opartej o realizację założonych wskaźników rzeczowych,
• przemodelowania systemu finansowania polityki regionalnej przez oparcie go o wieloletni plan finansowy i kontrakty terytorialne.

Okres obowiązywania KSRR wyznaczony jest do roku 2020. Taki horyzont czasowy pozwoli na wdrożenie wielu proponowanych instrumentów i jednocześnie obejmie całą przyszłą perspektywę finansową UE (prawdopodobnie 2014-2020), co będzie miało podstawowe znaczenie dla sposobu wykorzystywania środków Unii Europejskiej w ramach koncepcji nowej polityki regionalnej zawartej w tym dokumencie. Zakłada się przy tym, że poszczególne zapisy dokumentu będą wdrażane stopniowo od 2010 roku tak, aby całość proponowanych zmian o charakterze instytucjonalno-prawnym była gotowa przed rokiem 2013.

Pobierz pliki:

Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego 2010-2020: Regiony, Miasta, Obszary wiejskie (11,6 MB)

Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego 2010-2020: Regiony, Miasta, Obszary wiejskie - Załączniki (4,6 MB)

Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego 2010-2020: Regiony, Miasta, Obszary wiejskie - SYNTEZA (2,57 MB)

Poprzednia wersja:

Projekt Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego 2010–2020: Regiony, Miasta, Obszary wiejskie (2,9 MB) 

Załączniki do Projektu Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego 2010–2020 (5 MB)


Przebieg prac nad Krajową strategią rozwoju regionalnego

Identyfikacja refleksji do dyskusji
Pierwszy etap prac nad KSRR objął próbę zidentyfikowania najważniejszych problemów aktualnego systemu polityki regionalnej w Polsce oraz potencjalnych obszarów do refleksji. Przede wszystkim skoncentrowano się na aspektach krajowej polityki regionalnej. Refleksji poddano następujące, najważniejsze obszary charakteryzujące politykę regionalną:

• określenie miejsca polityki regionalnej państwa w polityce rozwoju,
• znalezienie kompromisu między polityką wyrównywania i polityką konkurencyjności,
• wykorzystanie know-how europejskiej polityki spójności we wszystkich obszarach krajowej polityki regionalnej,
• trudności w zapewnieniu koordynacji polityki regionalnej z polityką przestrzenną,
• brak wyrazistej specyfiki potrzeb i uwarunkowań regionalnych w Regionalnych Programach Operacyjnych,
• niepełny proces decentralizacji systemu polityki rozwojowej, w tym polityki regionalnej,
• konieczność zdefiniowania nowych ról uczestników polityki regionalnej i powiązań instytucjonalnych,
• słabość koordynacji działań podejmowanych na szczeblu centralnym i regionalnym,
• niedookreślony zakres i granice polityki rozwojowej na poziomie sektorowym i regionalnym,
• brak systemowego monitorowania i analizowania zmian sfery realnej w przekrojach terytorialnych jako skutek działań polityki rozwoju, w tym polityki regionalnej,
• brak dokumentu programującego politykę regionalna państwa,
• niewystarczająca troska o efektywność instrumentów polityki regionalnej,
• potrzeba nowego spojrzenia na kontrakty wojewódzkie oraz weryfikacji palety instrumentów polityki regionalnej,
• weryfikacja podejścia do problematyki obszarów wiejskich.

Efektem tego etapu prac był dokument problemowy: Nowa Koncepcja Polityki Regionalnej – refleksje do dyskusji
(patrz zakładka: Dokumenty )

Badania ankietowe
Równolegle do prac nad dokumentem problemowym skierowano do urzędów marszałkowskich oraz resortów właściwych badania ankietowe na temat pożądanych kierunków zmian polityki regionalnej państwa. Ich celem było rozpoczęcie oraz ukierunkowanie dyskusji nad nowym modelem polityki rozwoju regionalnego, widzianym z różnych perspektyw. Ankietę skierowaną do urzędów marszałkowskich podzielono na siedem, a do ministerstw na pięć następujących bloków tematycznych. Część wspólną stanowiły:

• podstawy formalno-prawne prowadzenia polityki regionalnej,
• strategiczne cele polityki regionalnej państwa,
• decentralizacja systemu polityki rozwojowej, w tym polityki regionalnej,
• instrumenty polityki regionalnej,
• zakres i granice polityki rozwojowej na poziomie sektorowym i regionalny.

Ankieta skierowana do urzędów marszałkowskich rozszerzona była o:

• wymiar i powiązania instytucjonalne,
• rozwój statystyki regionalnej.

W każdym z wyżej wymienionych obszarów tematycznych, sformułowano szczegółowe pytania, wyznaczające kierunek rozważań, wokół których koncentrowały się uwagi i sugestie udzielających odpowiedzi.

Efektem tego etapu prac był dokument Nowa koncepcja polityki regionalnej – raport podsumowujący wyniki badania ankietowego. (patrz zakładka: Dokumenty )

Tematyczne grupy robocze
Wnioskiem z wyrażonych w ankietach stanowisk była potrzeba dalszych prac, przy ścisłej współpracy wszystkich regionów oraz ministerstw, tak by możliwe było wypracowanie wspólnego i satysfakcjonującego wszystkie strony rozwiązania  w odniesieniu do poszczególnych kwestii problemowych. W tym celu MRR powołało tematyczne grupy robocze, których zadaniem było wypracowanie projektu koncepcji w następujących obszarach:

1. Cele i zasady polityki regionalnej państwa,
2. Najefektywniejszy zakres podziału kompetencji w ramach realizacji polityki rozwoju (podział polityki rozwoju sektor/region, linia demarkacyjna, efektywny poziom dostarczania dóbr),
3. Multi-level governance oraz finansowanie polityki regionalnej,
4. Efektywność polityki regionalnej, weryfikacja instrumentów polityki regionalnej w tym kontraktów wojewódzkich.

Do prac w grupach zaproszeni zostali przedstawiciele urzędów marszałkowskich (którym powierzono pełnienie funkcji ich przewodniczących), oraz przedstawiciele właściwych resortów i Kancelarii Premiera Rady Ministrów.

Efektem tego etapu prac był dokument: Nowa koncepcja polityki regionalnej – wnioski z prac tematycznych grup roboczych (patrz zakładka: Dokumenty )

Tezy  i założenia do Krajowej strategii rozwoju regionalnego
Cząstkowym zwieńczeniem prac było przygotowanie dokumentu Koncepcja nowej polityki regionalnej. Tezy i założenia do Krajowej strategii rozwoju regionalnego, który Rada Ministrów zaakceptowała 16 grudnia 2008 r. (patrz zakładka: Dokumenty ). W przygotowaniu Tez i założeń do Krajowej strategii rozwoju regionalnego wykorzystany został dorobek prac poprzedzających m.in. materiał problemowy Nowa Koncepcja Polityki Regionalnej – refleksje do dyskusji, wyniki badania ankietowego, skierowane do ministerstw oraz samorządów wojewódzkich oraz wyniki prac grup roboczych złożonych z przedstawicieli ministerstw, samorządów wojewódzkich oraz środowisk naukowo-eksperckich. Celem dokumentu Tez i założeń do Krajowej strategii rozwoju regionalnego było przedstawienie głównych kierunków myślenia o polityce regionalnej oraz filozofii, która przyświeca konstruowaniu KSRR.

Prace eksperckie i warsztatowe
Wyniki prace grup roboczych pokazały obszary tematyczne wymagające dodatkowej, pogłębionej analizy, prowadzonej w konwencji prac warsztatowo-seminaryjnych w grupie eksperckiej: węższej złożonej z  praktyków i naukowców oraz rozszerzonej złożonej z przedstawicieli samorządów wszystkich województw. Efektem tego etapu prac był zbiór naukowych referatów, które były przedmiotem dyskusji w ramach cyklicznych, warsztatowych spotkań grupy ekspertów – publikacja Koncepcja nowej polityki regionalnej – ekspertyzy.

Odrębnym tematem, któremu poświęcone zostały prace specjalnej grupy było zagadnienie identyfikacji i delimitacji obszarów strategicznej interwencji (OSI). Efektem prac grupy jest raport Identyfikacja i delimitacja obszarów problemowych/strategicznej interwencji w Polsce, którego integralnymi elementami są typologia OP/SI oraz wnioski i rekomendacje dla polityki skierowanej wobec OP/SI (patrz zakładka: Dokumenty )

Prace analityczne
Opracowano dokument Rozwój regionalny w Polsce. Raport 2009, w którym w  kompleksowy sposób podsumowano ostatnie 10 lat istnienia regionów w obecnym kształcie. Raport opisuje czynniki wpływające na zróżnicowanie województw. Przeanalizowano w nim trendy rozwojowe w głównych obszarach życia społecznego i gospodarczego, a zakres tematyczny tej analizy dotyczy infrastruktury transportowej, środowiskowej i komunalnej, dostępności usług publicznych, zdolności instytucjonalnej administracji publicznej, struktury inwestycji, innowacyjności przedsiębiorstw, zaawansowania w budowie społeczeństwa informacyjnego i gospodarki opartej na wiedzy, aktywności zawodowej ludności i wykorzystania kapitału społecznego.